نام ژنریک:

  • تتراسیکلین یا تتراسایکلین

نام لاتین:

  • Tetracycline

نام تجاری:

  • ®Achromycin

گروه دارویی- درمانی:

  • تتراسیکلین – آنتی بیوتیک

طبقه بندی در بارداری:

  • گروه D

اشکال دارویی:

  • کپسول: 250 میلی گرم
  • پماد موضعی: 3 %
  • پماد چشمی: 1 %

موارد مصرف:

  • فرم خوراکی دارو، در درمان عفونت های ناشی از ارگانیسم های حساس استفاده می شود. همچنین در عفونت های بدون عارضه مجرای ادرار، اندوسرویکال و رکتال کاربرد دارد.
  • فرم خوراکی دارو، برای درمان بیماری های بروسلوز یا تب مالت، آکنه یا جوش و شیگلوز یا اسهال خونی باسیلی نیز استفاده می شود. همچنین در درمان بیماران مبتلا به گونوره و سیفلیس که به پنی سیلین حساس هستند نیز کاربرد دارد.
  • پماد موضعی تتراسیکلین، در درمان موضعی عفونت های چرکی سطح پوست ناشی از ارگانیسم های حساس مصرف می شود. همچنین در درمان موضعی آکنه یا جوش های پوستی کاربرد دارد.
  • پماد چشمی تتراسیکلین، در عفونت های سطحی چشم ناشی ار ارگانیسم های حساس کاربرد دارد و همچنین درمان کمکی (همراه با داروهای سیستمیک )در بیماری تراخم محسوب می شود.

روش و مقدار مصرف:

  • بالغین: با توجه به نوع و شدت عفونت از دوز 250 میلی گرم تا 2.5 گرم هر 6 ساعت یک بار از راه خوراکی استفاده می شود.
  • کودکان بالای 8 سال: با توجه به نوع و شدت عفونت از دوز 25 تا 50 میلی گرم بر کیلوگرم هر 6 ساعت یک بار از راه خوراکی استفاده می شود.
  • در درمان آکنه یا جوش در بالغین و نوجوانان، ابتدا 250 میلی گرم ( یک کپسول ) از راه خوراکی هر 6 ساعت یک بار؛ سپس 500 میلی گرم ( دو کپسول ) هر 6 ساعت مصرف می شود.
  • پماد موضعی تتراسیکلین: بالغین و کودکان: یک یا دو بار در روز بر روی موضع مالیده می شود
  • پماد چشمی تتراسیکلین: بالغین و کودکان: یک لایه نازک از پماد تقریبا به طول یک سانتیمتر هر 2 تا 4 ساعت بر بروی ملتحمه قرار داده می شود.

مکانیسم اثر:

  • تتراسیکلین یا تتراسایکلین یک آنتی بیوتیک باکتریواستاتیک است که بعد از انتقال فعال به درون باکتری، به صورت برگشت پذیر به زیر واحد 30S ریبوزوم باکتری متصل شده و باعث مهار سنتز پروتئین توسط باکتری می گردد.

فارماکوکینتیک:

  • نیمه عمر این دارو 6 تا 12 ساعت است.
  • این دارو بدون تغییر از راه ادرار دفع می شود.

نکات با اهمیت:

  • تتراسایکلین در کودکان زیر 8 سال منع مصرف دارند. زیرا می تواند باعث اختلال در ساخت استخوان و دندان شود و رنگ دندان ها را تغییر می دهد به دلیل این که تتراسیکلین به آسانی به کلسیمی که در استخوانهای تازه تشکیل شده یا در دندانهای کودکان کم سن رسوب کرده است، متصل می شود.
  • اگر تتراسیکلین در هنگام بارداری استفاده شود، می تواند با رسوب در دندانهای جنین، موجب فلوئورسانس، تغییر رنگ و دیسپلازی مینای دندان گردد. تتراسیکلین می تواند در استخوانهای جنین رسوب کرده و باعث ایجاد ناهنجاری های استخوانی یا توقف رشد شود.
  • تاریخ مصرف تتراسیکلین اهمیت زیادی دارد، زیرا اگر دارویی که تاریخ مصرف آن گذشته باشد مورد استفاده قرار گیرد می تواند باعث ایجاد سمیت کلیوی شود به دلیل این که مصرف تتراسیکلین تاریخ گذشته در ایجاد اسیدوز توبولی کلیوی و سایر اشکال آسیب کلیوی که منجر به احتباس ازت می شوند، دخیل است.

موارد منع مصرف:

  • افرادی که حساسیت مفرط به دارو دارند.
  • در بارداری به خصوص در نیمه دوم بارداری
  • در کودکان زیر 8 سال

موارد احتیاط:

  • افرادی که دچار اختلال عملکرد کلیه هستند.
  • افرادی که دچار اختلال عملکرد کبد هستند.
  • افرادی که مستقیما در معرض نور خورشید و یا اشعه ماوراء بنفش قرار دارند

تداخلات دارویی:

  • این دارو اثر داروهای ضد انعقادی خوراکی را افزایش می دهد.
  • مصرف تتراسیکلین باعث کاهش تاثیر داروهای ضد بارداری خوراکی می شود.
  • مصرف همزمان آنتی اسید ها، کلسیم، آهن و منیزیم با ایجاد کمپلکس غیر قابل حل با تتراسیکلین باعث کاهش جذب این دارو می شوند.
  • مصرف همزمان کلستیرامین، جذب تتراسیکلین خوراکی را کاهش می دهد.
  • مصرف همزمان لبنیات یا غذا های حاوی کلسیم با ایجاد کمپلکس غیر قابل حل با تتراسیکلین باعث کاهش جذب این دارو می شوند.

عوارض جانبی:

هر دارو به موازات ایجاد اثرات درمانی مورد نظر، ممکن است سبب بروز عوارض ناخواسته نیز بشود. اگرچه کلیه این عوارض در یک فرد مشاهده نمی شود ولی در صورت بروز هر یک از عوارض زیر با پزشک معالج مشورت نمایید.
  • CNS: سرگیجه، سردرد، هیپرتانسیون اینتراکرانیال
  • CV: پریکاردیت
  • Derm: راش، کهیر، حساسین به نور، تغییر رنگ در ناخن ها و دندان ها، درماتیت شدید
  • EENT: زخم های دهانی، گلوسیت، خارش چشم ( در مصرف پماد چشمی )
  • GI: بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، اسهال، انتروکولیت، ضایعات التهابی در ناحیه آنوژنیتال
  • GU: سمیت کلیوی برگشت پذیر ( سندرم فانکونی ) در اثر مصرف داروی تاریخ گذشته
  • HEMA: نوتروپنی، ائوزینوفیلی
  • Metabolic: افزایش سطح BUN سرم
  • Other: عفونت ثانویه قارچی و باکتریایی
توجه: در صورت بروز افزایش حساسیت، اختلال عملکرد پیشرونده کلیه، عفونت ثانویه و یا اسهال شدید مصرف دارو باید قطع شود.

مصرف در بارداری و شیردهی:

  • این دارو نباید در بارداری مصرف شود. همچنین این دارو در شیر ترشح می شود و مصرف آن در دوران شیردهی توصیه نمی شود.

توجهات پزشکی - پرستاری:

  • در شروع درمان و سپس در فواصل منظم آزمایشات بررسی عملکرد کلیوی، کبدی و خون را بعمل آورید.
  • علایم گوارشی اغلب وابسته به دوز است و در بیشتر موارد در دوزهای بالای 2 گرم در روز رخ می دهد.
  • باید به بروز علائم عفونت ثانویه توجه داشت، عفونت ثانویه بیشتر متعاقب درمان دراز مدت و در افراد مسن، ناتوان، بیماران مبتلا به دیابت و لوپوس دیده می شود.
  • خانم هایی که قرص های ضد بارداری بطور همزمان استفاده می کنند، مستعد بروز التهاب واژن کاندیدیایی هستند.
  • در صورت بروز عفونت ثانویه، مصرف دارو باید قطع گردد.
  • دوزاژ دارو در بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه و کبد باید کاهش یابد.

توجهات بیمار - خانواده:

  • قبل از مصرف دارو، حتما تاریخ مصرف آن را کنترل نمایید. در صورت مصرف فراورده های تاریخ گذشته احتمال بروز سندرم شبیه فانکونی و سندرم شبیه LE وجود دارد.
  • تتراسیکلین را با معده خالی ( یک ساعت قبل و یا دو ساعت بعد از غذا ) همراه با یک لیوان آب مصرف نمایید.
  • مصرف دارو همراه با غذا ( مواد غذایی، شیر و لبنیات ) جذب دارو را تا 50 درصد کاهش می دهد. در صورت بروز علایم گوارشی، دارو را همراه غذا مصرف نمایید ولی مواد غذایی مصرفی نباید حاوی شیر و یا لبنیات باشد.
  • دارو باید سر وقت معین مصرف شود و علیرغم احساس بهبودی، درمان را مطابق دستور ادامه دهید.
  • از مصرف آنتی اسید، مکمل های حاوی کلسیم، منیزیم و آهن با فاصله 1 تا 3 ساعت پس از مصرف تتراسیکلین خوراکی، پرهیز نمایید.
  • مصرف همزمان این دارو با قرص های ضد بارداری باعث می شود اثر قرص های ضد بارداری کاهش یابد، بنابراین خانم هایی که تحت درمان با این دارو هستند و از روش جلوگیری با قرص های ضد بارداری استفاده می کنند، باید این نکته را مورد توجه قرار دهند.
  • در صورت بروز علائم عفونت ثانویه مانند رویش زواید سیاه رنگ و خزه مانند روی زبان، خارش و ترشح واژینال، مدفوع شل و آلرژی، حتما به پزشک اطلاع دهید.
  • پماد موضعی تتراسیکلین نباید با چشم، بینی یا دهان تماس پیدا کند.
  • محل مورد نظر جهت استفاده از تتراسیکلین موضعی، باید ابتدا توسط آب و صابون شسته شود، سپس خشک گردد و پس از آن دارو روی موضع مالیده شود.
  • پماد موضعی تتراسیکلین اگر روی لباس، ملحفه یا وسایل دیگری مالیده شود باعث رنگی شدن و لکه دار شدن آن می شود.
  • استفاده از تتراسیکلین به منظور درمان جوش صورت، در اکثر موارد بعد از 2 تا 8 هفته درمان حاصل می شود ولی گاهی ممکن است این درمان تا 12 هفته نیز طول بکشد.

شرایط نگهداری دارو:

  • دارو را در ظروف در بسته، محل خشک و به دور از نور و در درجه حرارت 15 تا 30 درجه سانتیگراد نگهداری نمایید.
برگرفته از:
  • راهنمای کاربرد داروهای ژنریک ایران، تالیف دکتر رامین خدام
  • درسنامه جامع داروهای رسمی ایران - ایران فارما، تالیف دکتر سعید شهراز- دکتر طاهره غازیانی
  • فارماکولوژی پایه و بالینی کاتزونگ
  • وبسایت http://www.Drugs.com

درباره دُروانا

دُروانا محلی برای تحقیق و پژوهش (فرهنگ دهخدا)
وبسایت دُروانا در تلاش است با گردآوری ژورنال های تخصصی، مجلات پزشکی، مقالات و مطالب علمی در حوزه سلامت و بهداشت زنان و مامایی، از معتبرترین منابع جهانی، بستری را برای تحقیق و مطالعه در این حوزه فراهم نماید.
از تمامی پزشکان متخصص زنان، زایمان و نازایی که دُروانا را برای رسیدن به این هدف همراهی می نمایند، کمال تشکر را داریم.
با دُروانا همراه شوید.

اشتراک در ماهنامه

لطفا برای اشتراک در ماهنامه دُروانا آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید
captcha