گرگرفتگی چیست:

گرگرفتگی ، احساس کوتاه مدتی از گرما و تعریق است. این حالت معمولا به هنگام یائسگی در زنان اتفاق می افتد. تحقیقات ،علت دقیق گرگرفتگی را نشان نداده است. تئوری های فعلی نشان می دهد، گرگرفتگی ممکن است به دلیل افت سطح هورمون زنانه به نام استروژن در دوران یائسگی باشد. افت سطح هورمونی روی هیپوتالاموس تاثیر می گذارد، هیپوتالاموس ، ناحیه ای در مغز است که دمای بدن را تنظیم می کند. به هنگام گرگرفتگی ، به نظر می رسد هیپوتالاموس احساس می کند که بدن خیلی داغ است، در صورتی که ممکن است در واقع چنین نباشد، و به بدن می گوید حرارت اضافی را آزاد کند. یکی از راه هایی که بدن اتخاذ میکند این است که باعت اتساع و گشاد شدن عروق ، مخصوصا در نواحی مانند پوست گردن، صورت و قفسه ی سینه می شود و وقتی که سایز عروق به حالت نرمال بازگشت، شما دوباره احساس خنکی می کنید.

گرگرفتگی ، حدود 85% زنان را قبل وبعد از دوران یائسگی تحت تاثیر قرار می دهد. یائسگیمعمولا در سن 51 سالگی اتفاق می افتد اما گرگرفتگی می تواند دو یا سه سال قبل از آخرین قاعدگی اتفاق بیافتد. گرگرفتگی می تواند 6 ماه تا 15 سال بعد از آخرین پریود ادامه داشته باشد. متوسط آن دو سال است. برخی از زنان ممکن است تنها یک بار حالت گرگرفتگی کوتاه را در طول سال تجربه کنند اما برخی دیگر ممکن است در یک روز تا 20 بار حالت گرگرفتگی را داشته باشند. گرگرفتگی در زنانی اتفاق می افتد که به طور طبیعی دچار یائسگی شده اند هم چنین در زنانی که به دلیل حذف تخمدان هایشان دچار یائسگی شده اند و یا آن هایی که داروهایی استفاده می کنند که سطح استروژن در بدنشان را پایین می آورد. این داروها شامل آگونیست های هورمون آزادکننده گنادوتروپین است که میزان استروژن را کاهش می دهد مانند (leuprolide (Lupron یا (danazol (Danocrine.

اگر چه گرگرفتگی، مشکلی زنانه است اما مردان نیز ممکن است دچار این مشکل شوند ، اگر میزان هورمون مردانه یعنی تستوسترون در آن ها ناگهان و به شدت افت کند. برای مثال در 75% مردان مبتلا به سرطان پروستات که بیضه هایشان را با عمل جراحی بداشته اند یا کسانی که داروهایی مصرف می کنند که سطح تستوسترون را در بدنشان کاهش می دهد، گرگرفتگی اتفاق می افتد.
علائم گرگرفتگی ، در مردان و زنانی که تومورغده هیپوفیز یا هیپوتالاموس دارند ، در برخی از عفونت های خطرناک ،مانند اچ آی وی یا توبروکلروزیس ، اختلالات تیروئیدی یا اعتیاد به الکل نیز اتفاق می افتد. علائم شبیه به گرگرفتگی ، می تواند در پی مصرف بعضی افزودنی غذایی مانند گلومات مونوسدیم (MSG) یا برخی داروهای خاص مخصوصا نیتروگلیسرین ، نیفدیپین (Procardia, Adalat) نیاسین ، ونکومایسین (Vancocin) و کلسی تونین (Calcimar, Cibacalcin, Miacalcin) نیز ایجاد شود.

علائم گرگرفتگی:

گرگرفتگی با احساس گرمی ناگهانی در نواحی بالای بدن آغاز می شود و قرمزی پوست ، عرق کردن شدید و در نهایت با احساس خنکی همراه است. معمولا این علائم از سر آغاز می شود و به سمت گردن و سینه پیش می رود. حدود 30 ثانیه تا 5 دقیقه نیز طول می کشد و متوسط آن، 4 دقیقه است. احساس گرگرفتگی با احساسات ناخوشایند دیگری مانند تپش قلب، احساس فشار در سر، احساس سرگیجه یا ضعف همراه است. وقتی که گرگرفتگی در شب اتفاق می افتد می تواند باعث بی خوابی شود در نتیجه مشکلات حافظه و ضعف تمرکز، تحریک پذیری و خستگی در روز اتفاق می افتد.

تشخیص گرگرفتگی:

با توجه به سن ، پزشک از شما خواهد پرسید که آیا هنوز قاعدگی های منظمی دارید. اگر چنین نبود ، پزشک اطلاعات دقیقی را از آخرین پریود شما، بدست می آورد. اگر شما هنوز دچار قاعدگی می شوید، پزشک احتمالا در مورد غیر معمول بودن زمانبندی قاعدگی های شما و تغییرات در مقدار خونریزی از شما سوالاتی می پرسد. پزشک ممکن است از شما بپرسد که آیا علائم مربوط به کاهش استروژن را داشته اید، مانند خشکی واژن، درد یا احساس ناراحتی به هنگام نزدیکی جنسی یا بی اختیاری در ادرار. در نهایت پزشک سوابق پزشکی، جنیکولوژی و نوع داروی مصرفی شما را بررسی خواهد کرد. درنتیجه مشخص خواهد شد که گرگرفتگی شما نتیجه مصرف دارو یا بیماری جنیکولوژیکال نیست.
دربیشتر موارد، پزشک از طریق بررسی سابقه ی قاعدگی شما و انجام بررسی های فیزیکی مانند آزمون pelvic ، می تواند تایید کند که گرگرفتگی شما به منوپوز یا یائسگی مربوط است. از طریق آزمایش خون که در آن میزان هورمون محرک فولیکول در سرم خون اندازه گیری می شود نیز پزشک می تواند یائسگی شما را تایید کند زیرا مقدار این هورمون در دوره ی یائسگی بالاست.

دوره مورد انتظار گرگرفتگی:

در بیشتر زنانی که دچار یائسگی طبیعی می شوند، گرگرفتگی دو تا 5 سال بعد از آخرین قاعدگی فروکش می کند. در تعداد کمی از زنان گرگرفتگی می تواند 8 تا 15 سال بعد از آخرین پریود هم چنان ادامه داشته باشد.

شواهدی وجود دارد که نشان می دهد، زنانی که به دلیل جراحی دچار یائسگی می شوند در مقایسه با زنانی که به طور طبیعی یائسه می شوند گرگرفتگی های شدید تری را برای مدت طولانی تری تجربه می کنند.

پیشگیری گرگرفتگی:

نمی توان از گرگرفتگی ناشی از یائسگی پیشگیری کرد. اما با تغییر در سبک زندگی می تواند از شدت و تکرار آن را کاهش داد:
  • نوشیدن یک لیوان آب خنک به هنگام شروع گرگرفتگی مفید است. به نظر می رسد این روش احساس ناراحتی در برخی زنان را کاهش می دهد. بنابراین روزانه به مقدار کافی آب بنوشید. ( بین 6 تا 8 لیوان آب).
  • از خوردن نوشیدنی های حاوی کافئین یا الکل خودداری نماید، زیرا این نوشیدنی ها گرگرفتگی را ناخوشایندتر می کنند.
  • مصرف شراب قرمز، شکلات و پنیرهای aged را کاهش دهید. زیرا حاوی ترکیبات شیمیایی هستند که بر مراکز کنترل دما در مغز اثر می گذارند و از این طریق احساس گرگرفتگی را ایجاد می کنند.
  • سیگار نگشید. مصرف سیگار می تواند به شدت گرگرفتگی کمک کند.
  • لباس های راحت و گشاد از جنس کتان بپوشید زیرا به جذب عرق کمک می کند.
  • چند لایه لباس بپوشید که به هنگام احساس ناگهانی گرما بتوانید برخی از آن ها را دربیاورید.
  • دمای خانه تان را کاهش داده و خانه را خنک نگه دارید. به هنگام کار پنجره را باز کنید و یا از پنکه ی دستی کوچکی استفاده کنید.
  • شب هنگام، از ملحفه های سبک استفاده کنید تا هنگامی که از شدت گرما از خواب بیدار شدید بتوانید آن را کنار بزنید.
  • ورزش منظم در این دوران موثر است زیرا باعث آزاد سازی اندورفین و کاهش گرگرفتگی می شود.

درمان گرگرفتگی:

استروژن، جز موثرترین داروهایی است که برای تخفیف گرگرفتگی می توان از آن استفاده کرد. استفاده ی کوتاه مدت و در دوز کم از استروژن همراه یا بدون پروژسترون معمولا رایج است. اگر بیمار هنوز رحم داشته باشد مصرف استروژن و پروژسترون با هم توصیه می شود زیرا در این صورت ریسک ایجاد سرطان رحم کاهش می یابد. استفاده از استروژن تنها، سبب رشد بافت رحم می شود اما افزودن پروژسترون از رشد رحم می کاهد و خطر ایجاد سرطان رحم کاهش می یابد. اگر شما رحم خود را با عمل جراحی خارج کرده اید تنها مصرف استروژن کفایت می کند و نیازی به مصرف پروژسترون نیست.
 
استروژن به منظور درمان گرگرفتگی می تواند به صورت قرص یا موضعی استفاده شود. استروژن می تواند به صورت کرم، شیاف یا حلقه در واژن مصرف شود تا علائم واژن را تخفیف دهد. پروژسترون نیز می تواند به صورت قرص یا موضعی و یا شیاف واژینال استفاده شود. زنانی که از استروژن استفاده می کنند باید از کمترین دوز ممکن برای تخفیف گرگرفتگی استفاده کنند.
به دلیل اثرات جانبی هورمون درمانی ، خیلی از زنان ،هیچ فرمی از استروژن را مصرف نمی کنند. استروژن ، به نظر می رسد احتمال حملات قلبی و سکته را در خانم هایی که بعد از دوره ی یائسگی قرار دارند ، کاهش می دهد . اما مطالعات بالینی Women's Health Initiative این تئوری را زیر سوال برده است. این تحقیق نشان می دهد ، خانم هایی که بعد از دوره یائسگی از هورمون درمانی استفاده می کنند ، بیشتر در معرض حملات قلبی، سکته و سرطان سینه هستند. بر اساس این تحقیق، مصرف پروژسترون و استروژن برای پیشگیری از بیماری قلبی توصیه نمی شود.

داروهای دیگری موجود است که به کاهش شدت گرگرفتگی کمک می کند از جمله کلونیدین، گاباپنتین یا ضد افسردگی هایی مانند ونلافکسین، پاروکسیتین، فلوکسیتین یا سرترالین. برای خانم هایی که در اثر جراحی به منوپوز دچار شده اند و گرگرفتگی های شدیدتری را تجربه می کنند، برخی تحقیقات نشان داده است که ترکیب استروژن و آندروژن می تواند موثر باشد.

برخی گیاهان دارویی نیز به عنوان راه های طبیعی برای درمان گرگرفتگی مطرح شده اند. خیلی از این درمان ها هنوز تحت بررسی های بالینی قرار نگرفته است. گیاه Black cohosh یکی از گیاهان مطرحی بود که در درمان گرگرفتگی مورد استفاده قرار می گرفت ولی با تحقیقی که در دسامبر 2009 انجام گرفت نشان داده شد که ریشه این گیاه بهتر از یک پلاسبو عمل نمی کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر گرگرفتگی شما را در خانه یا محل کار آزار می دهد و یا خواب شبانه خوبی ندارید و این بر کیفیت زندگی شما اثر گذاشته است، به پزشک خانواده یا متخصص زنان مراجعه نمایید.

پیش آگاهی:

در بیش از 95% زنان استفاده از دوز پایین استروزن در درمان گرگرفتگی موثر است. 2 تا 4 هفته بعد از درمان ، بهبود قابل توجه است . اما با گذشت زمان ،با مصرف یا بدون مصرف استروژن ، گرگرفتگی کم شده و از بین می رود.

برگرفته از: وبسایت http://www.Drugs.com

درباره دُروانا

دُروانا محلی برای تحقیق و پژوهش (فرهنگ دهخدا)
وبسایت دُروانا در تلاش است با گردآوری ژورنال های تخصصی، مجلات پزشکی، مقالات و مطالب علمی در حوزه سلامت و بهداشت زنان و مامایی، از معتبرترین منابع جهانی، بستری را برای تحقیق و مطالعه در این حوزه فراهم نماید.
از تمامی پزشکان متخصص زنان، زایمان و نازایی که دُروانا را برای رسیدن به این هدف همراهی می نمایند، کمال تشکر را داریم.
با دُروانا همراه شوید.

اشتراک در ماهنامه

لطفا برای اشتراک در ماهنامه دُروانا آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید
captcha